Şi’yi kırmızı halıyla karşıladı

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, eşi Peng Liyuan ile birlikte üç günlük ziyaret kapsamında ABD’ye geldi. Şi ve eşi, ABD Başkanı Donald Trump ve Melania Trump tarafından başkent Washington DC dışındaki Joint Base Andrews Havalimanında kırmızı halıyla karşılandı. Tören sırasında askeri bando iki ülkenin milli marşlarını çalarken, top atışı yapıldı. B-1 bombardıman uçağı gösteri uçuşuyla Trump ve Şi’yi selamladı. Beyaz Saray’da görüşen Trump ile Şi’nin gündeminde yapay zekâ ile konuların yanı sıra İran Savaşı da vardı.

ABD başkanları ülkeyi ziyaret eden yabancı liderleri genellikle Beyaz Saray’da karşılıyor. Donald Trump’ın yabancı bir devlet başkanını havaalanında bizzat karşılaması, Washington’da dikkat çeken diplomatik jestlerden biri oldu. Andrews Hava Üssü’nde, papa ziyaretleri dışındaki son benzer başkanlık karşılamasının 1962’de John F. Kennedy’nin İngiltere Başbakanı Harold Macmillan’ı karşılaması olduğu aktarıldı. Bu nedenle karşılamanın üzerinden 64 yıl sonra yeniden yaşanması tarihi bir ayrıntı olarak öne çıktı. En son 2015’te eski ABD Başkanı Barack Obama’nın Katoliklerin ruhani lideri Papa Francis’i karşılamıştı.

Trump ve Şi, dün Beyaz Saray’da görüşme gerçekleştirdi. Görüşmelerde bazı gümrük vergilerinin düşürülmesi, uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele ve asker diyaloğun genişletilmesi konuları gündemde oldu. ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşı, yapay zekâ ve Çin’in kendi topraklarının bir parçası olarak gördüğü özerk bölgesi Tayvan ile ABD’nin ilişkileri de ele alındı.

Şi Jinping karşılama töreninin ardından yazılı açıklama yaptı. Şi, Çin ve ABD’nin rakip değil, ortak olması gerektiğini kaydederek “Çin ve ABD büyük ülkeler ve her iki halk da büyük halklar” ifadelerini kullandı. İki halkın uzun süredir dostane ilişkiler sürdürdüğünü ve çıkarlarının derinden iç içe geçtiğini belirten Şi, “Çin ulusunun yeniden şahlanışı” ve “ABD’yi yeniden büyük yapma” hedefinin birbirini tamamlayabileceğini ve dünyaya fayda sağlayabileceğini vurguladı. Çin lideri, iki büyük ülke olarak Çin ve ABD’nin yeni dönemde doğru bir şekilde geçinmenin yolunu bulabileceklerine olan güvenini dile getirdi.

Çin lideri Şi, Beyaz Saray’da da yaptığı açıklamada, ABD şirketlerini, Çin’de yatırım yapmaya davet ettiklerini belirterek “Çin şirketlerinin de aynı şekilde, adil bir biçimde değerlendirileceğini umuyoruz. İş birliğini artırmayı umuyoruz. Hem Çin hem ABD, yapay zeka konusunda dünyanın öncü ülkeleri. İki ülke de hem kapasite hem de sorumluluk olarak yapay zekanın ileriye gitmesinde yükümlülük sahibi. Yapay zekanın her zaman insan kontrolü altında olması, insanların iyiliği üzerine çalışması gerek. Çin, kolluk kuvvetleri ya da hukuki sistemleri olmak üzere bütünüyle ABD’nin yanındayız. İki taraf karşılıklı doğrudan uçuşları artırarak hem dolaşımı hem de ticareti çoğaltmalı. Defalarca söylediğim gibi Çin ve ABD, iki çok büyük ve önemli ülke ve birlikte çalışarak daha fazla sahip olabiliriz. Eğer yüzleşirsek ve çatışırsak çok fazla kaybımız olacak. Rekabet içindeyiz ancak bu rekabetin sağlıklı ve sınırlara sahip olması lazım. Aramızdaki rekabet, birbirimizi geçmek üzerine olmalı birbirimizi aşağı çekmek üzerine değil. Bir tarafın kazandığı, bir tarafın kaybettiği rekabet haline dönüşmemeli. Çin ve ABD, çatışmanın olmadığı bir rekabete girmeli” dedi.

Trump ile Şi, görüşmeleri sonrası Beyaz Saray’da kameralar karşısına çıktı. Trump, “Devlet Başkanı Şi ve ben, ülkelerimiz için daha iyi bir gelecek inşa etmek üzere birlikte çalışmaya devam edeceğiz” dedi. Daha sonra Şi’yi uğurlayan Trump, Şi ile görüşmesini, “Harika bir görüşme geçirdik” cümlesiyle değerlendirdi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Fox News’e verdiği röportajda, Şi’nin ziyareti öncesinde Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile görüştüğünü söyledi. Bessent, Busan Anlaşması olarak adlandırdıkları ticaret anlaşmasını uzatma konusunda mutabakata vardıklarını bildirdi. Böylece 10 Kasım’da sona ermesi beklenen ticaret anlaşması, 10 Ocak’a kadar uzatılmış oldu.

• ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in görüşmesi gerçekleştiği günde The Wall Street Journal gazetesi önemli bir haber imza attı. The Wall Street Journal’ın gümrük verilerine dayandırdığı haberine göre Çin, bu yılın başından haziran ayı sonuna kadar İran’a insansız hava aracı (İHA) ve füze parçaları içeren yaklaşık bin 300 hava sevkiyatı gerçekleştirdi. Gazetenin haberinde, bu sevkiyatlardan biri, ABD ile İran’ın şubat ayında başlayan çatışmalara ilişkin olarak nisan ayında ateşkes sağladığı gün ulaştığı aktarıldı. The Wall Street Journal’ın aktardığına göre, iki gün sonra gerçekleştirilen bir başka sevkiyatta ise 6 milyon doların üzerinde değere sahip İHA parçaları taşınıyordu.